– શિક્ષણ, આરોગ્ય, કૌશલ્ય વિકાસ અને પર્યાવરણ ક્ષેત્રે સ્તુત્ય કામગીરી

ભારતના સૌથી મોટા જિલ્લા કચ્છની ધરા અને પ્રજા જોમ, જુસ્સો અને ખમીરવંતી સંસ્કૃતિથી છલોછલ છે. એક તરફ રણના ખારા સફેદ મેદાનોનું અપ્રતિમ સૌંદર્ય જ્યારે બીજી તરફ કંડલા અને મુન્દ્રા જેવા વિશાળ બંદરોનો ધમધમાટ ગ્લોબલ ઓળખ પામ્યા છે. ખાસ કરીને અલ્ટ્રામોર્ડન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરથી સુસજ્જ અદાણી પોર્ટ્સ અને સ્પેશિયલ ઈકોનોમિક ઝોન ખૂબ જ ઓછા સમયમાં વૈશ્વિક ઓળખ પામ્યું છે.

આજે મુન્દ્રા ભારતના સર્વોચ્ચ રેન્કિંગ ધરાવતાં ખાનગી બંદર તરીકે ઓળખાય છે. વ્યવસાયોની વૃદ્ધિ અને વિકાસથી રોજગારીમાં વધારો થાય છે પરિણામે સમુદાયોની આર્થિક સ્થિતિમાં પણ સુધારો થાય છે. જોકે સમુદાયોમાં સામાજિક વિકાસ લાવવો એ પણ એટલું જ જરૂરી છે. જેને ધ્યાને રાખીને 1996 માં અદાણી ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

ડૉ. પ્રીતિ અદાણીએ મુન્દ્રાના દરેક ગામોની જાત મુલાકાત લઈને સમુદાયોની પરિસ્થિતિ અને જરૂરિયાતોનું મૂલ્યાંકન કર્યું. આગેવાનો અને સંસ્થાઓ સાથેના મેરેથોન મનોમંથન બાદ શિક્ષણ, આરોગ્ય, ટકાઉ આજીવિકા અને ગ્રામીણ માળખાકીય સુવિધાઓના ક્ષેત્રેમાં પ્રાધાન્ય આપવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું.

સૌ પ્રથમ શિક્ષણની વાત કરીએ તો ભદ્રેશ્વર ખાતે જૂન 2012માં અદાણી વિદ્યામંદિરની સ્થાપના કરી મફત અને ફરજિયાત શિક્ષણ આપવાની પહેલ કરવામાં આવી, ઉત્તમ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુસજ્જ વિદ્યામંદિરમાં વિદ્યાર્થીઓના સર્વાંગી વિકાસ માટે ઘડવામાં આવે છે. અદાણી વિદ્યામંદિરને વર્ષ 2021-22માં NABET દ્વારા માન્યતા પણ આપવામાં આવી છે.

અદાણી પબ્લિક સ્કૂલે ધોરણ 1 થી 12 સુધી CBSE આધારિત અભ્યાસક્રમ ઓફર કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. બાળકોના બૌદ્ધિક, શારીરિક અને આધ્યાત્મિક વિકાસ માટે રમતગમત અને મૂલ્યો આધારિત શિક્ષણ પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.

ભારતનું ભવિષ્ય પ્રાથમિક શિક્ષણની ગુણવત્તા પર નિર્ભર છે. અદાણી ફાઉન્ડેશને મુન્દ્રાની 70 સરકારી અને નખત્રાણાની 8 શાળાઓમાં ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણની ઝુંબેશ ‘ઉત્થાન’ પ્રોજેક્ટ હેઠળ દત્તક લીધી છે. જેમાં ‘પ્રિય’ વિદ્યાર્થીઓમાં શિક્ષણને આનંદપ્રદ બનાવી સાક્ષરતા અને કૌશલ્યવર્ધન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે. (SDG – 4/4.a).

આરોગ્યની વાત કરીએ તો અદાણી ફાઉન્ડેશન ભારતના આરોગ્ય મંત્ર ”सर्वे सन्तु निरामयाः” ને ચરિતાર્થ કરતા સમુદાયોના સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારી માટે સદૈવ કાર્યશીલ છે. MHCU અને ગ્રામીણ ક્લિનિકથી ફાઉન્ડેશન દ્વારા આરોગ્ય સેવાઓ પ્રદાન કરવામાં આવી રહી છે.

અંતરિયાળ ગામડાઓમાં આરોગ્યની સમસ્યાના નિરાકરણ માટે અદાણી ફાઉન્ડેશન દ્વારા મોબાઈલ વાન અને ગ્રામીણ ક્લિનિક સેવા ચલાવવામાં આવી રહી છે. ઘરઆંગણે ઉપલબ્ધ 90+ પ્રકારની જીવનરક્ષક દવાઓ મહિલાઓ અને બાળકો માટે વરદાન રૂપ સાબિત થઈ છે.  

મુન્દ્રા સ્થિત અદાણી હોસ્પિટલ અદાણી ફાઉન્ડેશનની છત્રછાયા હેઠળ અદાણી જૂથની કોર્પોરેટ સામાજિક જવાબદારી પહેલનો એક ભાગ છે. અદાણી હેલ્થકેર સર્વિસીસ ટીમ અદાણી ગ્રુપની અન્ય હેલ્થકેર પહેલોને ટેક્નિકલ સપોર્ટ અને સેવા પૂરી પાડે છે. શ્રેષ્ઠ ક્લિનિકલ સેવાઓ અને ડેટા આધારિત સંશોધન માટે ટીમ ખંતપૂર્વક કામ કરી રહી છે.

AHMPL માત્ર ઉપચારાત્મક સંભાળ જ નહીં, પરંતુ નિવારક સંભાળ પણ પૂરી પાડે છે. હૉસ્પિટલ ઇનપેશન્ટ અને આઉટપેશન્ટ સંભાળની વિશાળ શ્રેણી પ્રદાન કરે છે. જેમાં રૂટિન OPD, વ્યવસાયિક આરોગ્ય સંભાળ કેન્દ્રો, ક્લિનિકલ સેવાઓ, નિદાન સેવાઓ, 24×7 કટોકટી સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ છે.

ટીમ દ્વારા સમુદાયોમાં નિયમિતપણે સ્ક્રીનીંગ કેમ્પ અને વિવિધ આરોગ્ય શિબિરોનું આયોજન પણ કરવામાં આવે છે. અત્યાર સુધીમાં 2000+ કેમ્પમાં 20000+ દર્દીઓએ લાભ લીધો હતો.

હેલ્થકેર ટીમ ટીબી ફ્રી ઈન્ડિયા માટે USAID સમર્થિત iDEFEAT TB પ્રોજેક્ટને વેગ આપવા સંસ્થાકીય મજબૂતીકરણ તરફ કામ કરી રહ્યું છે; જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ 2025 સુધીમાં ટીબી રોગનો અંત લાવવાનો છે.  FOKIA ના સંકલનમાં APSEZ, APML, AWL અને MSPVL સાથે અદાણી ફાઉન્ડેશને વર્કફોર્સ પ્રોગ્રામ હેઠળ મજૂરોમાં ટીબીને દૂર કરવા સ્ક્રીનીંગ પ્રોગ્રામ શરૂ કરી 8000+ વર્ક ફોર્સ સાથે સ્ક્રીનિંગ પૂર્ણ કર્યું છે.

ટકાઉ આજીવિકા વિકાસ માટે પણ ફાઉન્ડેશન દ્વારા અનેક ઉપક્રમો શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. જેમાં મહિલા સશક્તિકરણ માટે કૃષિ, સ્વરોજગાર, બાગાયત વગેરે સહિતના વ્યવસાયોમાં મહિલા લાભાર્થીઓની વિકાસમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન થયું છે. અદાણી ફાઉન્ડેશન ગ્રામીણ મહિલાઓને મજબુત બનાવવા અને ટકાઉ આજીવિકા આધાર દ્વારા વધુ સારા પર ભાર મૂકે છે.

રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશનના સંકલનમાં અદાણી ફાઉન્ડેશને મુન્દ્રા તાલુકામાં 82 સ્વસહાય જૂથોની રચના કરી છે. મહિલાઓનું જીવનધોરણ સુધારવા માસિક સ્રાવની સ્વચ્છતા માટે જાગૃતિ સત્રો, સ્વ-સહાય જૂથ પ્રમોશનમાં તેમજ મહિલાઓને રોજગારી માટે પ્રેરિત કરવા કાઉન્સેલિંગ પણ કરવામાં આવે છે. અદાણી ફાઉન્ડેશન કારીગરોને તેમના ઉત્પાદનોના બ્રાન્ડિંગ અને માર્કેટિંગ માટે મદદ કરે છે.  

પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રાથમિકતા અને પ્રોત્સાહન આપવા અનેકવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. જેમાં જીવામૃત, ગૌ કૃપા અમૃતમ્ અને કૃમિ ખાતર ખાતર જેવી ગાય આધારિત કૃષિને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવી રહ્યું છે. 1392+ ખેડૂતોએ તેનો લાભ લઈ 500 એકર જમીનમાં રસાયણોના ઉપયોગમાં અડધોઅડધ ઘટાડો કર્યો છે.

ખેડૂતોની હિતરક્ષક પ્રાકૃતિક સહકારી મંડળી, ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠન-કચ્છ, કચ્છ કલ્પતુરુ ઉત્પાદક એન્ટિટી (KKPC)” ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવા ટીશ્યુ કલ્ચરને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. વળી ટપક સિંચાઈ દ્વારા કૃષિ ઉપજમાં 40% સુધીનો વધારો અને આવકમાં 20% વધારો થયો છે.

પ્રિવેન્ટિવ હેલ્થ કેર મેનેજમેન્ટ પ્રોગ્રામ એ અદાણી ફાઉન્ડેશન દ્વારા ખેડૂતોને તેમના પશુઓના આરોગ્ય અને પોષણની જરૂરિયાતોનું સંચાલન કરવામાં માટેની ક્રાંતિકારી પહેલ છે. જેમાં દુષ્કાળ કે પાક નિષ્ફળ જવાના કિસ્સામાં ખેડૂતોને ઘાસચારાની સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે. 40000 થી વધુ પશુઓ રસીકરણ અને ડી-વોર્મિંગ મેળવે છે. રસીકરણ કાર્યક્રમ હેઠળ 5500+ પશુઓને આવરી લેવામાં આવ્યા છે.

માછીમાર સમુદાયોમાં અદાણી ફાઉન્ડેશન બાલવાડી, અદાણી વિદ્યામંદિર, ઉચ્ચતર માધ્યમિક અને સ્નાતક અભ્યાસક્રમો માટે શિષ્યવૃત્તિ સહાય, કૌશલ્ય વિકાસ, મોબાઈલ હેલ્થ કેર યુનિટ્સ અને વિવિધ આરોગ્ય શિબિરો તેમજ રસીકરણ પ્રદાન કરે છે. વળી પીવાનું શુદ્ધ પાણી, શૌચાલયોનું નિર્માણ, રસ્તાઓની સુધારણા, વીજળી અને હંગામી આવાસની વ્યવસ્થાની જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.

અદાણી કૌશલ્ય વિકાસ કેન્દ્ર (ASDC) યુવાનોના કૌશલ્ય વિકાસ માટે કાર્યશીલ છે. કૌશલ્ય વિકાસ વર્ટિકલમાં મેટાવર્સ રજૂ કરનાર વિશ્વનું પ્રથમ કૌશલ્ય કેન્દ્ર બન્યું છે. વિવિધ અભ્યાસક્રમો દ્વારા સરકારના સ્કીલ ઈન્ડિયા મિશન અનુરૂપ કૌશલ્યવર્ધન કરવામાં આવે છે. જેમાં 25 કોર્સમાં 10000+ યુવાનોને રોજગારલક્ષી તાલીમ આપવામાં આવી છે.

પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે મેંગ્રોવ વનીકરણ પ્રોજેક્ટ ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે. કોસ્ટલ બેલ્ટમાં 162 હેક્ટરમાં મેન્ગ્રોવ વન  વિકસાવીને દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમને પુનઃસ્થાપિત કરવા અથાગ પ્રયત્નો કરવામાં આવી રહ્યા છે. મુંદ્રા ખાતે બહુ-જાતીય મેન્ગ્રોવ બાયોડાયવર્સિટી પાર્ક બનાવવાની અને ગુજરાત ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ડેઝર્ટ ઇકોલોજી (GUIDE)ના સહયોગથી 20 હેક્ટર સુધી લંબાવવાની નેમ રાખવામાં આવી છે.

કચ્છના શુષ્ક અને અર્ધશુષ્ક પ્રદેશમાં માત્ર 350 મીમી વાર્ષિક વરસાદ હોવાથી શુદ્ધ અને તાજા પાણીની ઉપલબ્ધતા દુર્લભ રહી છે. અદાણી ફાઉન્ડેશન વોટર કન્ઝર્વેશન એન્ડ મેનેજમેન્ટ પ્રોજેક્ટ્સ દ્વારા ટકાઉ જળ સંસાધનો, જળ સંરક્ષણ અને સંચાલન કરવામાં આવે છે. વળી રૂફટોપ રેઈન વોટર હાર્વેસ્ટીંગ,ચેક ડેમ બાંધકામ અને મજબૂતીકરણ, તળાવો ઉંડા કરાવવા, બોરવેલ્સ, વેલ રિચાર્જ, ટપક સિંચાઈ વગેરે ઉપક્રમો દ્વારા 218500 લોકોની પાણીની સમસ્યા નિવારવામાં સફળતા મળી છે.

અદાણી ફાઉન્ડેશન 6 ક્યુબિક મીટર ક્ષમતાની હોમ બાયોગેસ સિસ્ટમને અપનાવવા પરિવારોને સહાય પૂરી પાડે છે. જેનાથી ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન તેમજ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ અને સેનિટેશનમાં ઘટાડો થાય છે વળી સ્વચ્છ અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા સાથે પર્યાવરણના જતનને પ્રોત્સાહન મળે છે.

અદાણી ફીલ્ડ ઓફિસ, બારોઈ ખાતે સામુદાયિક સંસાધન કેન્દ્ર સરકારી યોજનાઓ અને લાભાર્થીઓ વચ્ચેનો સેતુ છે. તે જરૂરિયાતમંદોને સરકારી યોજનાઓનો લાભ આપાવવા સિંગલ વિન્ડો પોઈન્ટ સોલ્યુશન છે. જેનાથી અહીંના લોકોને આધારકાર્ડ, આયુષ્યમાન યોજના, વિક્લાંગ સહાય જેવી યોજનાઓથી અનેક ફાયદાઓ થયા છે.

અદાણી ફાઉન્ડેશનની સરહાનીય કામગીરીને રાષ્ટ્રીયસ્તરે વિવિધ એવોર્ડસથી નવાજવામાં આવી છે. જેમાં 2017માં બેસ્ટ CSR એવોર્ડ, CII-ITC સસ્ટેનેબિલિટી એવોર્ડ્સ 2017, GCSRA કોર્પોરેટ સોશિયલ રિસ્પોન્સિબિલિટી એવોર્ડ્સ- 2018, રાષ્ટ્રીય CSR પુરસ્કાર 2019, જલ શક્તિ મંત્રાલય તરફથી બીજો અને ત્રીજો રાષ્ટ્રીય જળ પુરસ્કારનો સમાવેશ થાય છે.