આવકવેરા વિભાગે નાણાકીય વર્ષ 2024-25 અથવા અસેસમેન્ટ વર્ષ 2025-26 માટે ITR-1 અને 4 માટે એક્સેલ ઉપયોગિતા ઉપલબ્ધ કરાવી છે. ડિપાર્ટમેન્ટે શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે કરદાતાઓ હવે તેમના આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરી શકે છે.

આવકવેરા વિભાગે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટ શેર કરીને આ માહિતી શેર કરી. વિભાગે પોસ્ટમાં લખ્યું, ‘કરદાતાઓ ધ્યાન આપો, ITR-1 અને ITR-4 માટે એક્સેલ યુટિલિટી હવે ઉપલબ્ધ છે.’ કરદાતાઓ માટે રિટર્ન ફાઇલિંગ સરળ અને સરળ બનાવવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.

આવકવેરા રિટર્ન ફોર્મ-1 (ITR-1) એવા કરદાતાઓ માટે છે જેમની પાસે મર્યાદિત સ્ત્રોતોમાંથી આવક છે. આ સ્વરૂપને સહજ નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ ફોર્મ ફક્ત એવા નિવાસી વ્યક્તિઓ દ્વારા જ ફાઇલ કરી શકાય છે જેમની વર્તમાન આકારણી વર્ષ માટે 50 લાખ રૂપિયા કે તેથી ઓછી કમાણી હોય.

આમાં પગાર ઘરની મિલકતમાંથી થતી આવક, વ્યાજ અને અન્ય આવકના સ્ત્રોતોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં કલમ 112A હેઠળ રૂ. 1.25 લાખ સુધીના લાંબા ગાળાના મૂડી લાભ અને રૂ. 5,000 સુધીની કૃષિ આવકનો સમાવેશ થઈ શકે છે. જો તમે પણ આ પરિમાણોમાં ફિટ થાઓ છો, તો તમે આ ફોર્મનો ઉપયોગ તમારું રિટર્ન ફાઇલ કરવા માટે કરી શકો છો.

ITR-4 ફોર્મનું નામ સુગમ રાખવામાં આવ્યું છે. આ રિટર્ન ફોર્મ નાના વ્યવસાય અથવા વ્યવસાયથી કમાણી કરતા લોકો માટે છે. તે નિવાસી વ્યક્તિઓ, હિન્દુ અવિભાજિત પરિવારો (HUF) અને કંપનીઓ (LLP સિવાય) દ્વારા ભરી શકાય છે.

જોકે, તમારી કુલ વાર્ષિક આવક 50 લાખ રૂપિયાથી ઓછી હોવી જોઈએ. જ્યારે વ્યવસાય અથવા વ્યવસાયમાંથી થતી આવકની ગણતરી કલમ 44AD, 44ADA અથવા 44AE હેઠળ કરવામાં આવશે. આમાં કલમ 112A હેઠળ રૂ. 1.25 લાખ સુધીના લાંબા ગાળાના મૂડી લાભ (LTCG)નો પણ સમાવેશ થાય છે.

અગાઉ, કર વિભાગે નાણાકીય વર્ષ 2025 માટે આવકવેરા રિટર્ન ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખ 31 જુલાઈથી વધારીને 15 સપ્ટેમ્બર, 2025 કરી છે. આવકવેરા વિભાગે 27 મેના રોજ આ માહિતી આપી હતી.

સામાન્ય રીતે ITR ફાઇલિંગ 1 એપ્રિલથી શરૂ થાય છે, પરંતુ આ વર્ષે તેમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. ગયા વર્ષે પણ તે એપ્રિલમાં શરૂ થયું હતું. વિલંબનું કારણ ITR ફોર્મ માટે જરૂરી ઓનલાઈન સાધનોની ઉપલબ્ધતા ન હતી.

સીએ આનંદ જૈને કહ્યું હતું કે- ‘આ વિસ્તરણ એક સ્વાગતપાત્ર પગલું છે, કારણ કે ટેક્સ પોર્ટલ પર ITR ફાઇલ કરવાની સુવિધા 27 મે 2025 ના રોજ સાંજે 5 વાગ્યા સુધી ઉપલબ્ધ નથી.’

ઘણા કિસ્સાઓમાં, વાર્ષિક માહિતી નિવેદન એટલે કે AIS પણ યોગ્ય રીતે ઉપલબ્ધ હોતું નથી. તેથી, આ વિસ્તરણ વ્યાવસાયિકો અને કરદાતાઓ બંનેને રાહત આપશે.

જો ૧૫ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ સુધીમાં રિટર્ન ફાઇલ કરવામાં ન આવે તો ૫ લાખ રૂપિયાથી ઓછી આવક ધરાવતા લોકો માટે ૧,૦૦૦ રૂપિયા અને ૫ લાખ રૂપિયાથી વધુ આવક ધરાવતા લોકો માટે ૫,૦૦૦ રૂપિયાનો દંડ લાદવામાં આવશે.

તે જ સમયે, કલમ 234A હેઠળ બાકી ટેક્સ પર 1% માસિક વ્યાજ વસૂલવામાં આવશે. ઘરની મિલકત સિવાય, વ્યવસાય અથવા મૂડી નુકસાનને આગામી વર્ષ સુધી આગળ લઈ જઈ શકાતું નથી.