પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે OBC અનામત વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કર્યો છે. રાજ્યમાં OBC અનામત 17% થી ઘટાડીને 7% કરી દેવામાં આવ્યું છે. નવી યાદી મુજબ હવે માત્ર 66 જાતિઓ OBC અનામતના દાયરામાં રહેશે. ધર્મ આધારિત વર્ગીકરણની વ્યવસ્થા પણ સમાપ્ત કરી દેવામાં આવી છે.

સરકારનું કહેવું છે કે આ નિર્ણય કલકત્તા હાઈકોર્ટના 2024ના આદેશના આધારે લેવામાં આવ્યો છે. કોર્ટે 2010 થી 2012 ની વચ્ચે OBC યાદીમાં 77 વધારાની જાતિઓને જોડવાની પ્રક્રિયાને ગેરકાયદેસર અને ગેરબંધારણીય ગણાવી હતી.

જોકે, 2010 પહેલા OBC કેટેગરીમાં સામેલ જાતિઓનો દરજ્જો યથાવત રહેશે. આ ક્વોટા દ્વારા અગાઉ નોકરી મેળવી ચૂકેલા લોકોની નિમણૂકો પર પણ અસર નહીં પડે.

આ નિર્ણય સાથે મમતા બેનર્જી સરકારના સમયમાં લાગુ OBC-A અને OBC-B વ્યવસ્થા સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. મમતા સરકારે OBC અનામતને બે કેટેગરીમાં વહેંચ્યું હતું. OBC-A ને 10% અને OBC-B ને 7% અનામત મળી રહ્યું હતું. આ દરમિયાન ઘણી નવી જાતિઓ પણ ઉમેરવામાં આવી હતી.

તેના વિરુદ્ધ 2024માં કલકત્તા હાઈકોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો. કોર્ટના ચુકાદાથી 2010 પછી જાહેર કરાયેલા લગભગ 12 લાખ OBC પ્રમાણપત્રો રદ થઈ ગયા હતા.

નવી યાદીમાં કપાલી, કુર્મી, સુધ્રાધાર, કર્મકાર, સૂત્રધાર, સુવર્ણકાર, નાઈ, તાંતી, ધનુક, કસાઈ, ખંડાયત, તુરહા, દેવાંગ અને ગોઆલા જેવી જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. પહાડિયા, હજ્જામ અને ચૌધુલી જેવા ત્રણ મુસ્લિમ સમુદાયો પણ આ યાદીમાં છે.

રાજ્ય મંત્રી અગ્નિમિત્રા પોલે કેબિનેટ બેઠક પછી કહ્યું કે સરકાર OBC માળખાની નવી સમીક્ષા કરશે. આ માટે તપાસ સમિતિ બનાવવામાં આવશે. જે સમુદાયોની ઓળખ હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કરી છે, તેમના પર પહેલા વિચારણા થશે. સમીક્ષા પછી જરૂર પડ્યે કેટલાક સમુદાયોને કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ ફરીથી યાદીમાં સામેલ કરી શકાય છે.

બંગાળ નવી કેબિનેટના 7 મોટા નિર્ણયો

1. સરકારી નોકરીઓમાં ઉંમર મર્યાદા 5 વર્ષ વધી

બંગાળ કેબિનેટે રાજ્ય સરકારની નોકરીઓ માટે મહત્તમ વય મર્યાદા 5 વર્ષ વધારવાનો નિર્ણય લીધો. નવી વ્યવસ્થા હેઠળ ગ્રુપ A પદો માટે વય મર્યાદા 41 વર્ષ, ગ્રુપ B માટે 44 વર્ષ અને ગ્રુપ C-D માટે 45 વર્ષ કરવામાં આવી છે. આ નિયમ 11 મેથી લાગુ પડશે. SC, ST, OBC અને દિવ્યાંગ ઉમેદવારોને મળતી વધારાની વય છૂટ પહેલાની જેમ ચાલુ રહેશે.

2. ભ્રષ્ટાચારની તપાસ માટે નિવૃત્ત ન્યાયાધીશની સમિતિ

કેબિનેટે રાજ્યમાં સંસ્થાકીય ભ્રષ્ટાચારની તપાસ માટે કલકત્તા હાઈકોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ બિસ્વજીત બસુની અધ્યક્ષતામાં પેનલ બનાવવાની મંજૂરી આપી. આ સમિતિ સરકારી યોજનાઓ, નિર્માણ કાર્યો અને સેવા વિતરણમાં કથિત કૌભાંડો, કટમની, લાંચરુશ્વત અને સરકારી ભંડોળની ગેરરીતિઓની તપાસ કરશે. લોકોને ફરિયાદ નોંધાવવાની સુવિધા પણ મળશે.

3. મહિલાઓ અને બાળકીઓ પર અત્યાચારની તપાસ થશે

રાજ્ય સરકારે મહિલાઓ અને બાળકીઓ પર અત્યાચારના કેસોની તપાસ માટે જસ્ટિસ સમાપ્તિ ચેટર્જીની અધ્યક્ષતામાં બીજી સમિતિ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો. આ આયોગ મહિલાઓ, બાળકો, SC-ST અને લઘુમતી સમુદાય સાથે સંકળાયેલા કેસોની તપાસ કરશે. આ માટે પોર્ટલ, વોટ્સએપ અને ઈમેલ દ્વારા ફરિયાદ નોંધાવવાની વ્યવસ્થા બનાવવામાં આવશે.

4. ધાર્મિક આધાર પર મળતું માનદ વેતન બંધ

કેબિનેટે ઇમામ, મુઅઝ્ઝિન અને પૂજારીઓને ધાર્મિક આધાર પર આપવામાં આવતા સરકારી માનદ વેતનને 1 જૂનથી બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો. પહેલા ઇમામોને 3000 રૂપિયા અને મુઅઝ્ઝિન-પૂજારીઓને 2000 રૂપિયા માસિક સહાયતા આપવામાં આવતી હતી.

5. મહિલાઓને દર મહિને 3000 રૂપિયા મળશે

રાજ્ય સરકારે ‘અન્નપૂર્ણા યોજના’ને મંજૂરી આપી છે. આ અંતર્ગત મહિલાઓને 1 જૂનથી દર મહિને 3000 રૂપિયાની આર્થિક સહાય આપવામાં આવશે. લક્ષ્મી ભંડાર યોજનાના હાલના લાભાર્થીઓને ફરીથી અરજી કર્યા વિના સીધો આ યોજનાનો લાભ મળશે. પૈસા સીધા બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે.

6. મહિલાઓને સરકારી બસોમાં મફત મુસાફરી

કેબિનેટે 1 જૂનથી મહિલાઓ માટે સરકારી બસોમાં મફત મુસાફરીને પણ મંજૂરી આપી દીધી છે. જોકે, હાલમાં બસોની સંખ્યા વધારવાની કોઈ યોજના નથી.

7. 7મા પગાર પંચને મંજૂરી

રાજ્ય સરકારે કર્મચારીઓના પગાર સુધારણા માટે 7મા રાજ્ય પગાર પંચની રચનાને મંજૂરી આપી. તેનો ફાયદો સરકારી કર્મચારીઓ તેમજ નગરપાલિકાઓ, શિક્ષણ બોર્ડ અને સરકારી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના કર્મચારીઓને પણ મળશે. પંચની રચના અને અમલની તારીખનું નોટિફિકેશન પછીથી બહાર પાડવામાં આવશે.