વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ મંગળવારે દેશની મહિલાઓના નામે એક પત્ર લખ્યો છે. આ પત્રમાં મોદીએ કહ્યું કે જો 2029માં લોકસભા અને અલગ-અલગ વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ મહિલાઓ માટે સંપૂર્ણ અનામત સાથે થાય છે, તો ભારતીય લોકશાહી વધુ મજબૂત અને જીવંત બનશે.

તેમણે એમ પણ કહ્યું કે જ્યારે મહિલાઓ અનેક ક્ષેત્રોમાં ઉત્તમ કામ કરી રહી છે, ત્યારે તે બિલકુલ યોગ્ય છે કે કાયદાકીય સંસ્થાઓમાં પણ મહિલાઓની ભાગીદારી વધે. ભારતની દીકરીઓને તેમના હક માટે હંમેશા રાહ જોવા માટે કહી શકાય નહીં.

X પર એક પોસ્ટમાં મોદીએ લખ્યું- “અહીં ભારતની ‘નારી શક્તિ’ના નામે મારો પત્ર છે, જેમાં હું દાયકાઓથી બાકી રહેલા વચનને પૂર્ણ કરવાની અમારી પ્રતિબદ્ધતાનું પુનરાવર્તન કરી રહ્યો છું. મેં મારા સાથી નાગરિકો સાથે તે સંકલ્પને જલદી સાકાર કરવાના વિષય પર મારા વિચારો શેર કર્યા છે.”

પીએમ મોદીનો પત્ર 3 મુદ્દામાં

• જ્યારે મહિલાઓ અનેક ક્ષેત્રોમાં ઉત્તમ કામ કરી રહી છે, ત્યારે એ બિલકુલ યોગ્ય છે કે વિધાનસભાઓમાં પણ મહિલાઓની ભાગીદારી વધે.
• જો 2029ની લોકસભા અને વિધાનસભા ચૂંટણી મહિલાઓ માટે સંપૂર્ણ અનામત સાથે થાય, તો લોકશાહી વધુ મજબૂત બનશે.
• હું તમને વિનંતી કરું છું કે તમારા સ્થાનિક સાંસદોને પત્ર લખો અને આ ઐતિહાસિક સંસદ સત્રમાં ભાગ લેતી વખતે તેમનો ઉત્સાહ વધારો.

સપ્ટેમ્બર 2023માં સંસદે ‘નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ’ પસાર કર્યો હતો, જેને સામાન્ય રીતે ‘મહિલા અનામત અધિનિયમ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ કાયદાકીય સંસ્થાઓમાં મહિલાઓના પ્રતિનિધિત્વને વધારવાની દિશામાં એક મોટું પગલું હતું. આ અધિનિયમમાં લોકસભા અને રાજ્યોની વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે એક-તૃતીયાંશ બેઠકો અનામત રાખવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.

વર્તમાન કાયદા હેઠળ, મહિલાઓ માટે અનામત 2034 પહેલા લાગુ થઈ શકતું ન હતું, કારણ કે તે 2027ની વસ્તી ગણતરી પછી સીમાંકન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવા સાથે સંકળાયેલું હતું.

તેને 2029ની લોકસભા ચૂંટણીઓથી લાગુ કરવા માટે, ‘નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ’માં ફેરફારની જરૂર હતી; તેથી, સરકાર કાયદામાં સુધારાઓ પસાર કરવા માટે એક વિશેષ સત્રનું આયોજન કરી રહી છે.

સરકારે બે મોટા સુધારાની યોજના બનાવી છે, જેમાં એક અલગ સીમાંકન બિલ પણ સામેલ છે. મહિલાઓ માટે અનામત નક્કી કરવા માટે આ બંને બિલને બંધારણીય સુધારા તરીકે પસાર કરવા જરૂરી છે. વર્તમાન સ્થિતિ જાળવી રાખીને, OBC અનામત માટે કોઈ જોગવાઈ કરવામાં આવી નથી, જ્યારે SC/ST અનામત પહેલાની જેમ જ ચાલુ રહેશે.

જ્યારે ‘મહિલા આરક્ષણ અધિનિયમ’માં સુધારા પસાર થઈ જશે, ત્યારે તે સુનિશ્ચિત થશે કે લોકસભા બેઠકોની સંખ્યા વધીને 816 થઈ જશે, જેમાંથી 273 બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રહેશે. લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓને 33% અનામત આપવાની જોગવાઈ 2023માં બંધારણમાં સુધારો કરીને લાવવામાં આવી હતી.